** *Ny Filazantsaran’i Jaona dia iray amin’ireo Filazantsara kanônika efatra ao amin’ny Testamenta Vaovao. nosoratana teo anelanelan’ny taona 85 sy 90 taoriany kristy. Filazantsara farany nosoratana amin’ireo Filazantsara efatra.
Mpanoratra
** *Araka ny lovantsofina, ny mpanoratra dia fantatra amin’ny hoe apostoly Jaona, zanak’i Zebedio, izay iray tamin’ireo mpianatr’i Jesosy roa ambin’ny folo lahy.
Fiaviany sy sata ara-tsosialy
* ** Mpanarato avy any Galilia i Jaona ary Zebedio rainy sy Jakoba rahalahiny. Nipetraka tao Kapernaomy, tanàna teo amoron’ny Farihin’i Tiberiasy izy ireo. Anisan’ireo mpianatra voalohany nantsoin’i Jesosy hanaraka azy izy nandao ny fianakaviany sy ny asany mba ho tonga mpianatr’i Jesosy. Anisan’ny olona akaiky Indrindra an’i Jesosy i Jaona niaraka tamin’i Petera sy Jakoba. Nanatri-maso fotoana niavaka teo amin’ny fiainan’i Jesosy izy ireo toy ny fiovan-tarehy sy ny fahoriana tao Getsemane. Ao amin’ny Filazantsaran’i Jaona dia matetika izy no antsoina hoe “ilay mpianatra tian’i Jesosy”, izay manaporofo ny fifandraisany manokana aminy.Taorian’ny nitsanganan’i Jesosy tamin’ny maty, dia nanana anjara toerana lehibe teo amin’ny Fiangonana voalohany i Jaona. Nitory ny Filazantsara izy ary nigadra imbetsaka noho ny finoany.Nisy fiantraikany lalina teo amin’ny Filazantsara ny maha-vavolombelona an’i Jaona ny fiainana sy ny fampianaran’i Jesosy. Izy io dia milaza aminy antsipiriany manokana ny tenin’i Jesosy izay tsy hita ao amin’ny Filazantsara hafa. Ny fifandraisany akaiky tamin’i Jesosy dia namolavola ny fahatakarany ny maha-Andriamanitra Azy sy ny fitiavany izao tontolo izao. Hita taratra amin’ny fiteny sy ny foto-kevitry ny Filazantsarany izany. Ny Filazantsaran’i Jaona koa dia nosoratana tamin’ny fotoana niatrehan’ny fiangonana voalohany ireo fanamby sy fisaratsarahana. Nikatsaka ny hanamafy orina ny finoan’ny mino sy hampiray azy ireo manodidina ny tenan’i Jesosy i Jaona.Teo ambany fitondran’ny Romana i Palestina tamin’ny andron’i Jesosy sy Jaona. Ny Romana no nifehy ny faritra ara-politika sy ara-toekarena. Nizarazara ho antokom-pivavahana samihafa ny fiaraha-monina jiosy, toy ny Fariseo sy Sadoseo Ireo antokon’olona ireo dia samy nanana ny fandikana ny lalàna jiosy sy ny andrasan’ny Mesia. Nisy disadisa ara-tsosialy teo amin’ny sarangam-piarahamonina jiosy samihafa, ary koa teo amin’ny Jiosy sy ny Samaritana. Nanantena ny Mesia hanafaka azy ireo tamin’ny fitondran’ny Romana sy hamerina ny fanjakan’Andriamanitra ny Jiosy.
Tanjona lehibe
** *Ny Filazantsaran’i Jaona dia tsy mitovy amin’ireo Filazantsara sinoptika telo hafa (Matio, Marka ary Lioka) eo amin’ny fomba fiasa sy ny votoatiny. Ny tena zava-kendreny dia ny hampiseho an’i Jesosy Kristy Zanak’Andriamanitra, sy hanambara ny maha-Andriamanitra Azy. Nohamafisin’i Jaona ny teny sy ny fihetsik’i Jesosy izay manamarina ny fifandraisany miavaka amin’ny Ray.
Andininy fototra
** *Jaona 1:1″Tamin’ny voalohany ny Teny, ary ny Teny tao amin’Andriamanitra, ary ny Teny dia Andriamanitra. »
** *Jaona 1:14 « Ary ny Teny dia tonga nofo ka nonina* tamintsika; ary hitanay ny voninahiny, dia voninahitra miendrika ho an’ny Lahitokana avy tamin’ny Ray, sady feno fahasoavana sy fahamarinana. [*Grika: nitoetra an-day]
** *Jaona 1:29 « Nony ampitso dia nahita an’i Jesosy avy manatona azy Jaona, ka dia hoy izy: Indro ny Zanak’ondrin’Andriamanitra, Izay manaisotra* ny fahotan’izao tontolo izao! [*Na: mitondra] »
** *Jaona 6:29 « Jesosy namaly ka nanao taminy hoe: Izao no asan’Andriamanitra, dia ny hinoanareo Izay nirahiny. »
** *Jaona 10:10 « Ny mpangalatra tsy avy raha tsy hangalatra sy hamono ary handringana; Izaho avy mba hananany fiainana, sady hananany be dia be. »
** *Jaona 10:28 « ary Izaho manome azy fiainana mandrakizay, ka tsy ho very izy mandrakizay, ary tsy hisy handrombaka azy amin’ny tanako. »
** *Jaona 11:25-26″ Hoy Jesosy taminy: Izaho no fananganana ny maty sy fiainana; izay mino Ahy, na dia maty aza, dia ho velona indray. Ary izay rehetra velona ka mino Ahy dia tsy ho faty mandrakizay. Mino izany va ianao? »
** *Jaona 14:9 « Hoy Jesosy taminy: Izay ela izay no efa nitoerako teto aminareo, ka tsy mbola fantatrao ihany va Aho, ry Filipo? Izay nahita Ahy dia nahita ny Ray; koa ahoana no anaovanareo hoe: Asehoy anay ny Ray? »
** *Jaona 3:16 » Fa toy izao no nitiavan’Andriamanitra izao tontolo izao: nomeny ny Zanani-lahy Tokana, mba tsy ho very izay rehetra mino Azy, fa hanana fiainana mandrakizay. »
** *Jaona 14:6 » Hoy Jesosy taminy: Izaho no lalana sy fahamarinana ary fiainana; tsy misy olona mankany amin’ny Ray, afa-tsy amin’ny alalako. »
** *Jaona 20:31″fa voasoratra izao, mba hinoanareo fa Jesosy no Kristy, Zanak’Andriamanitra, ary mba hanananareo fiainana amin’ny anarany, raha mino ianareo. »
Famintinana fohy
** *Ny Filazantsaran’i Jaona dia manomboka amin’ny sasin-tenin’ny tononkalo izay maneho an’i Jesosy ho Tenin’Andriamanitra, efa nisy hatrany am-piandohana ary nandray anjara tamin’ny famoronana. Mitantara ny fanompoan’i Jesosy izy io avy eo, ary manasongadina ny fahagagana nataony sy ny fampianarany ary ny resaka nataony tamin’ny olona samihafa. Asongadin’i Jaona manokana ny lahatenin’i Jesosy momba ny maha-Andriamanitra Azy, ny fifandraisany amin’ny Ray, ary ny fampanantenana ny amin’ny Fanahy Masina. Ny Filazantsara dia miafara amin’ny fijaliany, ny fahafatesany ary ny fitsanganan’i Jesosy tamin’ny maty, fisehoan-javatra izay maneho ny fandreseny ny ota sy ny fahafatesana.
Rohy mankany amin’ny Testamenta Taloha.
** *Ny Filazantsaran’i Jaona dia miorina ao amin’ny Testamenta Taloha. Mampiasa andinin-teny sy sary ao amin’ny Testamenta Taloha i Jaona mba hanehoana an’i Jesosy ho fahatanterahan’ny faminaniana sy ny fampanantenan’Andriamanitra. Ohatra, aseho ho Zanak’ondrin’Andriamanitra i Jesosy (Jaona 1:29), sary mampahatsiahy ny zanak’ondrin’ny Paska natao sorona tamin’ny Paska jiosy. Ny mofon’aina (Jaona 6:35). nomen’Andriamanitra hamahanana ny fanahin’ny olony, tahaka Azy nanome mana avy any an-danitra ho an’ny famahanana ny Israelita tany an’efitra ( Eksodosy 16.11-36 ), Jesosy no “ny fahazavan’izao tontolo izao” (Jaona 8:12).fahazavana mitovy amin’izay nampanantenain’Andriamanitra ny vahoakany ao amin’ny Testamenta Taloha ( Isaia 30.26, 60.19-22 ). “Mpiandry Tsara” Andriamanitra ao amin’ny Testamenta Taloha,Mpiandry ny Israely (Salamo 23.1). Jeremia 31.10; Ezekiela 34.23)
Ny mampiavka ny Filazantsaran’i Jaona amin’ireo Filazantsara kanônika hafa.
* **Toetoetrany ny soratra sy ny voambolana: Mampiasa teny tononkalo sy an’ohatra i Jaona noho ireo Filazantsara hafa. Izy io dia manantitrantitra ny lahatenin’i Jesosy izay lava kokoa sy ara-teolojika kokoa noho ny ao amin’ny Filazantsaran’ny Sinoptika(Matio, Marka ary Lioka).
* **Votoatiny :I Jaona dia manolotra zava-nitranga sy fampianaran’i Jesosy izay tsy hita ao amin’ny Filazantsara hafa. Manasongadina ny maha-Andriamanitra an’i Jesosy sy ny anjara asany amin’ny maha-mpanambara ny Ray azy izy.
* **Firafitra: I Jaona dia manaraka ny filaharan’ny fotoana hafa amin’ireo Filazantsara hafa. Mifantoka kokoa amin’ny fanompoan’i Jesosy tany Jerosalema izy fa ny Synoptika Hafatra kosa dia manantitrantitra ny fanompoany tany Galilia.
Ny maha-zava-dehibe ny Filazantsaran’i Jaona eo amin’ny drafitry ny famonjena.
* **Maneho ny maha-Andriamanitra an’i Jesosy: I Jaona dia manolotra an’i Jesosy ho Zanak’Andriamanitra, Izay tonga teto amin’izao tontolo izao mba hamonjy antsika amin’ny ota sy ny fahafatesana.
* **Manantitra ny maha zava-dehibe ny finoana: Nasongadin’i Jaona fa ny finoana an’i Jesosy no hany lalana hahazoana ny fiainana mandrakizay.
* **Maneho ny Fitiavan’Andriamanitra: Nambaran’i Jaona ny fitiavan’Andriamanitra tsy manam-petra an’izao tontolo izao, izay nanosika Azy handefa ny Zanany lahitokana hamonjy antsika.
Fampiharana
** *Nohamafisin’i Jaona ny maha zava-dehibe ny finoana an’i Jesosy mba hahazoana ny fiainana mandrakizay. Nambarany fa Jesosy no fanambarana tonga lafatra avy amin’Andriamanitra ary amin’ny fahafantarana Azy dia mahafantatra ny Ray isika. Asongadin’i ihany koa ny didin’i Jesosy ho tia an’Andriamanitra sy ny namantsika. Ary Miantso antsika hanaraka an’i Jesosy sy hiaina araka ny fampianarany i Jaona. Ny Filazantsaran’i Jaona dia boky tsy manam-potoana izay mbola mihantsy sy manova antsika ankehitriny. Manasa antsika izy mba hanamafy ny fifandraisantsika amin’i Jesosy sy hiaina araka ny fampianarany.
** *Raha fintinina, I Jaona, tamin’ny naha-mpianatr’i Jesosy akaiky azy sy nanatri-maso ny fiainany, dia nisy fiantraikany lalina teo amin’ny zavatra niainany manokana sy ny fifandraisany tamin’i Jesosy. Ny filazantsarany dia maneho ny fahatakarany manokana ny maha-Andriamanitra an’i Jesosy sy ny fitiavany izao tontolo izao. Ny toe-javatra ara-tantara sy ara-tsosialy tamin’izany fotoana izany, voamariky ny fanjakazakan’ny Romana, ny fahasamihafan’ny fivavahana ary ny fifanolanana ara-tsosialy, dia namolavola ny Filazantsaran’i Jaona koa.
Hoan’Andriamanitra Ray sy Zanaka Ary Fanahy Masina anie ny Voninahitra, Amena.
