** *Ny Mpitoriteny dia boky voasokajy ao anaty bokiny fahendrena ao amin’ny Testamenta Taloha izay manasa fisaintsainana lalina momba ny dikan’ny fiainana. Ny teny hoe « Mpitoriteny » dia avy amin’ny teny hebreo hoe « Kohelet » (קהלת), izay midika hoe « mpamory » na « mpanangona ». Ny teny hoe « mpamory » na « mpanangona » dia manondro an’i Solomona, mpanjakan’ny Isiraely, izay nanoratra ny bokin’ny Mpitoriteny. Ireto ny zavatra nangoniny: Nanangona fahendrena avy amin’ny fandinihana ny fiainana sy ny traikefany manokana i Solomona. Nanangona ohabolana sy teny feno fahendrena izy mba hampianarana ny olona. Amin’ny maha mpanjaka azy dia nanangona ny vahoaka izy mba hampitana ny hafatr’Andriamanitra. Nanangona ny fandinihany ny zava-poana sy ny tsy fahafaham-po ateraky ny harena sy ny fahafinaretana Izy.
Mpanoratra
* **Araka ny lovantsofina, dia nosoratany Solomona Mpanjaka ny boky. Manomboka ny boky amin’ny fampahafantarana ny mpanoratra hoe “Kohelet”, izay azo adika hoe “ilay mpanangona” na “ilay mpitory teny”. Na dia tsy voatonona mazava aza ny anarany, dia misy fanazavana maromaro ao amin’ilay boky milaza fa i Solomona izany: miantso ny tenany ho “zanak’i Davida, mpanjakan’i Jerosalema” ( Mpitoriteny 1:1 ), miresaka momba ny fahendreny lehibe sy ny zavatra niainany maro izy ( Mpitoriteny 1:12-18 ), ary miresaka momba ny tranony sy ny fananany ( Mpitoriteny 2:4-9 )
Daty nanoratana
** *Manaiky ny ankamaroan’ny manam-pahaizana fa nosoratana tany amin’ny faramparan’ny fitondran’i Solomona ilay boky, angamba tamin’ny 935 taona talohany kristy.
Tanjona amin’ny boky
** *Ny Mpitoriteny dia mikatsaka ny hahatakatra ny dikan’ny fiainana sy hahita ny tena fahasambarana. Nandinika zavatra maro samihafa izy, toy ny fahendrena, ny fahafinaretana, ny asa, ary ny harena, nefa manatsoaka hevitra izy fa“zava-poana” (« hevel »(הֶבֶל) izany rehetra izany, izany hoe mihelina, tsy misy dikany, ary tsy mahavita manome fahafahan-po tanteraka ny fanahin’olombelona.Tsy latsaka tanaty famoizam-po na ny tsy fanasiana dikany ny zava-nisy eto amin’izao tontolo Izao ny Mpitoriteny, Mifanohitra amin’izany, izy dia manasa antsika hankafy ny fifaliana tsotra eo amin’ny fiainana, hatahotra an’Andriamanitra ary hanaiky ny toerana misy antsika eo amin’izao tontolo izao.
Na dia nanankarena aza i Solomona, dia nisy antony maromaro nanosika azy hanoratra ny bokin’ny Mpitoriteny:
* **Fikarohana ny dikany: Na dia teo aza ny harena sy ny fahendreny, dia nahatsapa i Solomona fa misy banga amin’ny fiainana. Nitady ny tena dikany sy ny tanjon’ny fiainana izy.
* **Fandinihana ny zava-poana : Nandinika ny zava-poana sy ny tsy fahafaham-po ateraky ny harena sy ny fahafinaretana i Solomona. Hitany fa na dia teo aza ny zava-drehetra, dia mbola tsy afa-po izy.
* **Fizarana fahendrena : Te hizara ny fahendreny sy ny lesona nianarany i Solomona mba tsy hamerina ny fahadisoany ny hafa. Te hampitandrina ny olona izy momba ny loza ateraky ny fikatsahana ny harena sy ny fahafinaretana tsy misy farany.
* **Fahatsapana ny fahalalahan’Andriamanitra : Teo am-pandinihana ny fiainana i Solomona, dia nahatsapa ny fahalalahan’Andriamanitra sy ny maha zava-dehibe ny fanajana Azy.
* **Fampitandremana amin’ny taranaka : Te hampita hafatra amin’ny taranaka rehetra i Solomona fa ny tena fahasambarana dia tsy hita amin’ny harena na ny fahafinaretana, fa amin’ny fanajana an’Andriamanitra.
** *Raha tsorina, na dia nanankarena aza i Solomona, dia naniry ny hizara ny fahendreny sy ny lesona nianarany izy mba hitarihana ny olona hanatona an’Andriamanitra sy hahita ny tena heviny amin’ny fiainana.
Andininy fototra
* **Mpitoriteny 1:2 » Zava-poana dia zava-poana, hoy Mpitoriteny, zava-poana dia zava-poana, eny, zava-poana ny zavatra rehetra! »
* **Mpitoriteny 3:1 » Ny zavatra rehetra samy manana ny fotoany avy, ary samy manana ny androny avy ny raharaha rehetra aty ambanin’ny lanitra, »
* **Mpitoriteny 5:18 « Ary koa, ny olona rehetra izay omen’Andriamanitra vola aman-karena sady omeny fahefana hihinanany azy sy hahazoany ny anjarany sy hifaliany amin’ny fisasarana, dia fanomezan’Andriamanitra izany. »
** *Mpitoriteny 1:18″satria izay be fahendrena dia be alahelo, ary izay mitombo fahalalana dia mitombo fahoriana. »
** *Mpitoriteny 2:11″Kanefa nitodika aho nandinika ny asa rehetra nataon’ny tanako sy ny fisasarana izay nisasarako, ka, indreo, zava-poana sy misambo-drivotra* foana izany rehetra izany, fa tsy nisy nahasoa taty ambanin’ny masoandro. [*Na: Homan-drivotra] »
** *Mpitoriteny 12:1″Ary tsarovy ny Mpanao anao amin’ny andro fahatanoranao, dieny tsy mbola tonga ny andro mahory, ary tsy mbola mihatra ny taona izay hanaovanao hoe; Tsy sitrako izao; »
* **Mpitoriteny 12:13 « Ary rehefa re izany rehetra izany, dia izao no faran’ny teny: Andriamanitra no atahory, ary ny didiny no tandremo, fa izany no tokony hataon’ny olona rehetra. »
Famintinana fohy ny boky
** *Ny Mpitoriteny dia fandinihana tononkalo sy filozofika momba ny toetry ny olombelona mirakitra ireto lohahevitra manaraka ireto:
* **Ny zava-poanan’ny fiainana: Nohamafisin’ny mpanoratra ny tsy fahatanterahan’ny zavatra rehetra sy ny tsy fahafahan’ny fananana ara-nofo mitondra fahasambarana maharitra.
* **Fotoana: Miresaka ny toetoetry ny fotoana ary mampahatsiahy antsika fa manana ny fotoanany ny zava-drehetra.
* **Asa : Eken’ny Mpitoriteny ny maha-zava-dehibe ny asa, nefa manantitrantitra ny maha zava-poana azy koa izy raha tsy mahita fahafaham-po amin’izany.
* **Fifaliana : Tsy manameloka ny fahafinaretana ny mpanoratra, fa mampitandrina ny amin’ny fikatsahana azy manokana, izay miteraka fahadisoam-panantenana.
* **Fahafatesana : Mampahatsiahy antsika ny Mpitoriteny fa tsy azo ihodivirana ny fahafatesana ary tokony hampirisika antsika hankafy ny fiainana ankehitriny izany.
* **Fahendrena : Mampirisika ny olona hikatsaka fahendrena ny boky, dia ny hatahotra an’Andriamanitra sy hiaina araka ny didiny.
Ny Bokin’ny Mpitoriteny dia azo zaraina ho fizarana lehibe telo, mifantoka amin’ny lohahevitra lehibe:
* **Fizarana Voalohany (Mpitoriteny 1:1-2:26): Ny zava-poana amin’ny fikatsahana eto an-tany. Ity fizarana ity dia mampahafantatra ny lohahevitra fototra amin’ny boky: ny zava-poana. I Solomona dia mizara ny fandinihany momba ny tsy fahafaham-po ateraky ny harena, ny fahafinaretana, ary ny fahendrena.Mampiseho ny fikarohany ny heviny amin’ny fiainana izy, ary mahita fa ny zavatra rehetra eto an-tany dia mandalo sy tsy maharitra.
* **Fizarana Faharoa (Mpitoriteny 3:1-6:12): Ny tsy fahafahantarana ny fiainan’ny olombelona. Ity fizarana ity dia mandinika ny tsy fahafahantarana ny fiainana sy ny tsy fahafahantsika mifehy ny hoavy. I Solomona dia miresaka momba ny fihodinan’ny fotoana, ny tsy rariny eto amin’izao tontolo izao, ary ny fetran’ny fahalalana. Mampahatsiahy fa na dia manao ahoana na manao ahoana fiezahantsika dia tsy afaka mahatakatra tanteraka ny fomban’Andriamanitra isika.
* **Fizarana Fahatelo (Mpitoriteny 7:1-12:14): Ny fiainana miaraka amin’ny fahatahorana an’Andriamanitra. Ity fizarana ity dia manolotra torohevitra momba ny fomba hiainana fiainana feno dikany eo anatrehan’Andriamanitra. I Solomona dia mamporisika antsika hanaja an’Andriamanitra, hankamamy ny fiainana, ary hanaiky ny fahalalahany.Izy dia manantitrantitra fa ny tena fahasambarana dia hita ao amin’ny fanajana an’Andriamanitra sy ny fitandremana ny didiny.
Tandindon’i Jesosy
Na dia tsy mirakitra faminaniana mivantana momba an’i Jesosy aza ny Mpitoriteny, dia azo adika ho fanehoana mialoha ny lohahevitra sasany:
* **Ny zava-poanan’izao tontolo izao : Ny foto-kevitra momba ny zava-poanan’izao tontolo izao dia azo ampitoviana amin’ny fampianaran’i Jesosy momba ny fialana amin’ny fananana ara-nofo ( Matio 6:19-21 ).
* **Fahendren’Andriamanitra: Ny fahendrena resahina ao amin’ny Mpitoriteny dia azo heverina ho fiandrasana ny fahendrena ao amin’i Jesosy Kristy ( 1 Korintiana 1:24, 30 ).
* **Fitsaharana ao amin’Andriamanitra: Ny fanasana hahita fitsaharana ao amin’Andriamanitra ( Mpitoriteny 5:1 ) dia azo oharina amin’ny fanasan’i Jesosy mba hanatona Azy mba hahita fitsaharana ( Matio 11:28-30 ).
Na dia tsy miresaka mivantana momba ny famonjena tahaka ny an’ireo boky hafa ao amin’ny Baiboly aza ny bokin’ny Mpitoriteny, dia misy ifandraisany lehibe eo amin’ny fahendrena ampianariny sy ny famonjena. Izao no antony:
Ny zava-poana ny zavatry ny tany
* **Mpitoriteny 1:2 » Zava-poana dia zava-poana, hoy Mpitoriteny, zava-poana dia zava-poana, eny, zava-poana ny zavatra rehetra! ». Asongadin’ny Mpitoriteny fa mihelina sy tsy mahafa-po ny fahafinaretana sy ny zava-bita eto an-tany. Asehon’izany amintsika fa ny harena, ny fahefana, ny fahendren’olombelona ary na dia ny asa mafy aza dia tsy afaka mitondra fahasambarana maharitra eo amin’ny fiainana. Tena ilaina izany fahatsiarovan-tena izany mba hahatakarana ny filantsika famonjena.
Ny fitadiavana ny tena fahasambarana
** *Mpitoriteny 2:11″Kanefa nitodika aho nandinika ny asa rehetra nataon’ny tanako sy ny fisasarana izay nisasarako, ka, indreo, zava-poana sy misambo-drivotra* foana izany rehetra izany, fa tsy nisy nahasoa taty ambanin’ny masoandro. [*Na: Homan-drivotra]. Ny Mpitoriteny dia nikaroka lalana samihafa mankany amin’ny fahasambarana, saingy nanatsoaka hevitra izy fa zava-poana avokoa. Io fikarohana tsy misy vokany io dia manosika antsika hitodika amin’Andriamanitra, ilay hany loharanon’ny fahasambarana marina sy maharitra.
Ny fahatahorana an’Andriamanitra
* **Mpitoriteny 12:13 « Ary rehefa re izany rehetra izany, dia izao no faran’ny teny: Andriamanitra no atahory, ary ny didiny no tandremo, fa izany no tokony hataon’ny olona rehetra. » Mampahatsiahy antsika ny Mpitoriteny fa ny adidintsika voalohany dia ny matahotra an’Andriamanitra sy mankatò ny didiny. Io tahotra io dia tsy tahotra andevo, fa fanajana lalina sy fanekena ny sitrapony. Ao anatin’izany fifandraisana amin’Andriamanitra izany no ahitantsika ny tena dikan’ny fiainana sy ny famonjena.
Fotoana sy mandrakizay
* **Mpitoriteny 3:1 » Ny zavatra rehetra samy manana ny fotoany avy, ary samy manana ny androny avy ny raharaha rehetra aty ambanin’ny lanitra, ».Mampahatsiahy antsika ny Mpitoriteny fa fohy ny fiainana ary mandeha ny fotoana. Izany fahatsiarovan-tena izany dia manosika antsika hisaintsaina ny anjarantsika mandrakizay sy hikatsaka famonjena ao amin’Andriamanitra.
* **Raha fintinina, Ny Mpitoriteny dia boky lalina sy mampisaintsaina izay manasa antsika hisaintsaina ny hevitry ny fiainana. Mampahatsiahy antsika izy fa mandalo ny zavatra ara-nofo ary ny tena fahasambarana dia hita ao amin’ny fifandraisana amin’Andriamanitra sy ny fifaliana amin’ny zavatra tsotra .Na dia tsy miresaka mivantana momba ny famonjena aza ny Boky dia manomana antsika handray izany amin’ny fanehoana amintsika ny zava-poanan’ny zavatry ny tany sy ny fanasana antsika hikatsaka ny tena fahasambarana marina ao amin’Andriamanitra. Mampahatsiahy antsika ny maha-zava-dehibe ny fahatahorana an’Andriamanitra sy ny fankatoavana ny didiny izany, izay tena ilaina amin’ny famonjena antsika. bokin’ny Mpitoriteny dia bokin’ny fahendrena. Manome torohevitra antsika momba ny fomba hananana fiainana hendry sy marina Izy. Tsy mahasolo ny fampianarana mazava ao amin’ny Testamenta Vaovao momba ny famonjena amin’ny alalan’ny finoana an’i Jesosy Kristy anefa izany.
Hoan’Andriamanitra Ray sy Zanaka Ary Fanahy Masina anie ny Voninahitra, Amena.
