** *Ny Bokin’i Isaia dia boky ao amin’ny Testamenta Taloha izay nomena an’i Isaia mpaminany niaina tamin’ny taonjato faha-8 talohan’i Talohany Jesosy Kristy. Iray amin’ireo boky ara-paminaniana manan-danja indrindra ao amin’ny Baiboly ary mirakitra lohahevitra lehibe maro toy ny fitsaran’Andriamanitra, ny fampanantenana ny amin’ny Mesia, ary ny famerenana amin’ny laoniny ny Israely.
Mpanoratra sy daty nanoratana
** *Milaza ny lovantsofina fa i Isaia mpaminany, izay voalaza fa niaina tamin’ny taonjato faha-8 Talohany Jesosy Kristy no nanoratra an’ilay boky. Na izany aza, ny ankamaroan’ny manam-pahaizana dia manaiky fa ny boky dia fitambarana asa soratra avy amin’ny vanim-potoana samihafa, nanomboka tamin’ny taonjato faha-8 ka hatramin’ny taonjato faha-5 Talohany Jesosy Kristy
Ara-tantara
** *Ny bokin’i Isaia dia nosoratana tamin’ny fotoan’ny korontana sy fiovana lehibe ho an’ny vahoakan’ny Israely. Noravan’i Asyria ny fanjakana tany avaratra, ary norahonan’io hery io ihany ny fanjakan’i Joda. Nizarazara sy nanao kolikoly ny olona, ka nila hafatra mitondra fanantenana sy fampiononana.
Ny tanjon’ny boky
** *Ny bokin’i Isaia dia natao hampita hafatra avy amin’Andriamanitra ho an’ny vahoakany. Ity hafatra ity dia sady antso ho amin’ny fibebahana sy fahamarinana no fampanantenana famonjena sy famerenana amin’ny laoniny. Miresaka lohahevitra toy ny fiandrianan’Andriamanitra, ny fitsarana, ny fanantenana ary ny Mesia koa.
Mizara telo lehibe ny bokin’i Isaia
* **Toko 1-39:** Ity ampahany ity dia mirakitra faminaniana momba ny fitsarana an’i Joda sy ireo firenena, ary koa ny fampanantenana famerenana amin’ny laoniny.
* **Toko 40-55:** Ity ampahany ity, izay antsoina matetika hoe “Deotero-Isaia”, dia mirakitra hafatra fampiononana sy fanantenana ho an’ny vahoakan’ny Isiraely, izay natao sesitany tany Babylona.
* **Toko 56-66:** Ity ampahany ity, izay antsoina matetika hoe “Trito-Isaia”, dia mirakitra faminaniana momba ny famerenana amin’ny laoniny ny Isiraely amin’ny hoavy sy ny fanjakan’ny Mesia.
Andininy fototra
* **Isaia 1:18 « Avia ary hifandahatra isika, hoy Jehovah: Na dia tahaka ny jaky aza ny fahotanareo, Dia ho fotsy tahaka ny oram-panala, Na dia mangatrakatraka tahaka ny sily aza, Dia ho tahaka ny volon’ondry fotsy. »
* **Isaia 9:6 » Fa Zaza no teraka ho antsika, Zazalahy no omena antsika; Ary ny fanapahana dia eo an-tsorony, ary ny anarany atao hoe Mahagaga, Mpanolo-tsaina*, Andriamanitra Mahery, Rain’ny mandrakizay Andrian’ny fiadanana. [*Na: mpanolo-tsaina mahagaga] »
* **Isaia 40:1″Ampionony, ampionony ny oloko, Hoy Andriamanitrareo.
* **Isaia 53:5 « Nefa Izy dia voalefona noho ny fahadisoantsika sy notorotoroina noho ny helotsika, ny fampijaliana* nahazoantsika fihavanana no namelezana Azy; ary ny dian-kapoka taminy no nahasitranana antsika. [*Hebreo: famaizana] »
Ny bokin’i Isaia dia manana toerana ivon’ny drafitry ny famonjena sy ny fandaminana ny bokin’ny Baiboly, ary izany dia noho ny antony maro
* **Fampandrenesana momba ny Mesia amin’ny antsipiriany: I Isaia no mpaminany izay manolotra fahitana mazava sy amin’ny antsipiriany indrindra momba ny Mesia ho avy. Izy dia nanambara ny lafiny amin’ny toetrany sy ny asa nanirahana azy ary ny anjara asany amin’ny fanavotana (oh., Isaia 9:6-7; 11:1-5; 53). Ireo faminaniana ireo no fototry ny fahatakarana ny Mesia sy tanteraka tamin’i Jesosy Kristy ny Jiosy.
* ** Ny maha-manerantany ny famonjena: Nasongadin’i Isaia fa ny famonjena atolotr’Andriamanitra dia tsy ho an’ny Isiraely ihany, fa ho an’ny firenena rehetra ( Isaia 2:2-4; 49:6 ). Io fomba fijery io dia fototra amin’ny fahatakarana ny tontolon’ny asan’i Kristy.
* **Rohy ara-paminaniana: I Isaia dia matetika noheverina ho tetezana manelanelana ny Testamenta Taloha sy Vaovao. Ny faminaniany momba ny Mesia dia nametraka ny dingana ho amin’ny fiavian’i Jesosy Kristy, ary ny Testamenta Vaovao dia manonona be dia be avy ao amin’i Isaia mba hanehoana ny fahatanterahan’ireo faminaniana ao amin’i Jesosy ireo.
* ** Lohahevitra fototra ao amin’ny Testamenta Vaovao: Ireo lohahevitra lehibe ao amin’ny Testamenta Vaovao, toy ny fahamarinan’Andriamanitra, ny fahamasinana, ny fahotana, ny fibebahana, ny fahasoavana ary ny famonjena, dia hita ao amin’ny bokin’i Isaia ny fakany.
* **Amin’ireo “Mpaminany Lehibe” Ao amin’ny Testamenta Taloha, i Isaia dia napetraka eo amin’ny lohan’ny “Mpaminany Lehibe” (Isaia, Jeremia, Ezekiela), ary manantitrantitra ny maha-zava-dehibe azy sy ny halehiben’ny hafatra ara-paminaniny.
* **Alohan’ny Filazantsara: Ara-panoharana, ny toeran’i Isaia eo anoloan’ny Filazantsara ao amin’ny Testamenta Vaovao dia manana ny heviny feno, satria izy no manambara an’ilay tantarain’ny Filazantsara momba ny fiainany, ny fanompoana, ny fahafatesana ary ny fitsanganany amin’ny maty.
** *Ny lanjany ara-teôlôjika: Nohamafisin’i Isaia ny fahamasinan’Andriamanitra sy ny fahalehibiazany ary ny fahalehibiazan’Andriamanitra, izay mitarika ho amin’ny fahatsiarovan-tena ny amin’ny fahakelezan’ny olona sy ny fahotany (Isaia 6).
* **Antso ho amin’ny fibebahana: Miantso tsy tapaka ny olona hibebaka ny boky, hiala amin’ny lalan-dratsiny ka hiverina amin’Andriamanitra ( Isaia 1:16-20 ).
* **Fanantenana ny Famonjena:Na dia eo aza ny fitsarana, Isaia dia manolotra fanantenana famonjena sy famerenana amin’ny laoniny ho an’ny vahoakan’Andriamanitra, miorina amin’ny fahatokian’Andriamanitra sy ny fampanantenany ny amin’ny Mesia iray ( Isaia 40:1-11 ).
** *Raha fintinina, ny bokin’i Isaia dia manan-danja lehibe ao amin’ny drafitry ny famonjena sy ny filaharan’ireo bokin’ny Baiboly. Izy io dia manambara mazava indrindra ny misterin’ny Mesia, mifandray amin’ny Testamenta roa, miresaka lohahevitra ara-teôlôjia tena ilaina, ary manolotra antso tsy tapaka ho amin’ny fibebahana sy fanantenana ny famonjena ao amin’Andriamanitra. Ny bokin’i Isaia dia mirakitra fampianarana maro izay mbola mifanaraka amin’izao androntsika Izao.Miantso antsika amin’ny fibebahana sy ny fahamarinana ary ny fanantenana Izy. Mampahatsiahy antsika izany fa Andriamanitra dia manana ny drafiny ho an’izao tontolo izao. Mampirisika antsika hatoky an’Andriamanitra izy io, na dia ao anatin’ny fotoan-tsarotra aza.
Hoan’Andriamanitra Ray sy Zanaka ary ny Fanahy Masina anie ny Voninahitra,Amena.
